Fotoğraf ve videolar, bir haberin önemli parçasıdır; ancak internetten bulunan her görsel, haberde serbestçe kullanılamaz. Telif hakkı, kişilerin görüntüsü ve kaynak belirtme gibi konular, görsel kullanımında dikkat edilmesi gereken başlıklardır. Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki görüş yerine geçmez; belirli durumlar için bir avukata danışılmalıdır.
Fotoğrafın sahibi kim?
Bir fotoğrafın telif hakkı, genel olarak fotoğrafı çeken kişiye aittir. Bir görsel internette bulunuyor diye serbest değildir. Haberde kullanmak için görsel sahibinden izin almak ya da görselin kullanım koşullarını (lisansını) kontrol etmek gerekir.
Lisanslı görseller
Bazı görseller, belirli koşullarla kullanıma açık lisanslarla yayımlanır. Bu lisansların koşulları (kaynak gösterme, ticari kullanım, değiştirme gibi) farklılık gösterir. Lisans koşullarını okumak ve bunlara uymak gerekir. Lisansın uygulanabilmesi için görselin sahibinin gerçekten o lisansı vermiş olması önemlidir.
Ajans ve arşiv görselleri
Haber ajanslarından ve fotoğraf arşivlerinden alınan görseller, abonelik ya da lisans koşullarına tabidir. Kullanım süresi, kullanım alanı ve kaynak yazımı koşullara göre değişir.
Okur tarafından gönderilen görseller
Okurun gönderdiği fotoğraf ya da video kullanılacaksa, önce görseli çekenin kim olduğu ve kullanım izni teyit edilmelidir. Başka birinin çekimini kendi çekimiymiş gibi gönderen kişilere karşı dikkatli olunmalıdır. Görsel kaynağı habere yazılmalıdır.
Fotoğraftaki kişiler
Fotoğrafta ya da videoda görünen kişilerin görüntüsü kişisel veridir ve kişilik haklarına konudur. Kamusal bir olayda, haber değeri taşıyan bir görüntü kullanılabilir; ancak kişiyi gereksiz yere küçük düşüren ya da mahremiyetini ihlal eden görüntülerden kaçınılmalıdır. Çocukların görüntüleri özellikle hassastır; kimlikleri belli edilecek biçimde, yetkili kişinin izni olmadan yayımlanmamalıdır.
Düzenleme ve yapay zekâ
Görsellerin düzenlenmesi (kırpma, renk ayarı) kabul edilebilir olsa da, görselin anlamını değiştirecek müdahaleler yanıltıcıdır. Yapay zekâ ile üretilen ya da değiştirilen görseller, haberde kullanılıyorsa açıkça belirtilmelidir.
Kaynak yazmak yeterli mi?
Kaynak belirtmek, her zaman izin yerine geçmez. Görselin kullanımı için gereken izin ya da lisans, kaynak gösterilse bile ayrıca aranır.
Görsel göndermek ya da kullanım izni konusunda bilgi almak isterseniz, bize iletişim formundan yazabilirsiniz.
